D-arabinitol to związek organiczny należący do grupy alkoholi cukrowych, który powstaje jako produkt przemiany materii niektórych drożdżaków z rodzaju Candida. Oznaczenie jego stężenia w moczu lub we krwi od wielu lat znajduje zastosowanie w diagnostyce zakażeń grzybiczych, szczególnie u pacjentów z grup podwyższonego ryzyka. Obecnie badanie to wykorzystywane jest również jako uzupełnienie diagnostyki zaburzeń mikrobioty jelitowej i podejrzenia przerostu drożdżaków Candida.
W artykule wyjaśniamy, czym jest D-arabinitol, co oznacza jego podwyższony poziom oraz kiedy warto rozważyć wykonanie badania.
Czym jest D-arabinitol?
D-arabinitol (D-arabitol) jest metabolitem wytwarzanym przez wiele gatunków drożdżaków z rodzaju Candida, między innymi:
- Candida albicans,
- Candida tropicalis,
- Candida parapsilosis.
Powstaje podczas procesów metabolicznych zachodzących w komórkach grzybów. Jeżeli aktywność drożdżaków wzrasta, zwiększa się również ilość produkowanego D-arabinitolu, który może być wykrywany między innymi w moczu lub surowicy krwi.
To właśnie dlatego D-arabinitol uznawany jest za pośredni marker aktywności metabolicznej Candida, a nie bezpośredni dowód obecności konkretnego gatunku grzyba.
Jakie znaczenie ma badanie D-arabinitolu?
Oznaczenie D-arabinitolu jest badaniem pomocniczym, które może dostarczyć dodatkowych informacji podczas diagnostyki osób z podejrzeniem zaburzeń mikrobioty jelitowej lub zwiększonej aktywności drożdżaków.
Badanie może być rozważane u osób z objawami takimi jak:
- przewlekłe wzdęcia,
- nadmierna produkcja gazów,
- bóle brzucha,
- biegunki lub zaparcia,
- uczucie pełności po posiłkach,
- przewlekłe zmęczenie,
- nawracające infekcje grzybicze,
- pogorszenie samopoczucia po antybiotykoterapii,
- zwiększona ochota na słodycze.
Należy jednak pamiętać, że żaden z tych objawów nie jest charakterystyczny wyłącznie dla przerostu Candida.
Co oznacza podwyższony poziom D-arabinitolu?
Podwyższone stężenie D-arabinitolu może świadczyć o zwiększonej aktywności metabolicznej drożdżaków Candida. Nie oznacza jednak automatycznie rozpoznania kandydozy. Interpretacja wyniku powinna zawsze uwzględniać:
- objawy kliniczne,
- wywiad medyczny,
- wyniki innych badań laboratoryjnych,
- ocenę lekarza lub specjalisty.
D-arabinitol jest markerem pomocniczym i nie powinien być interpretowany w oderwaniu od całego obrazu klinicznego.
Dlaczego oznacza się D-arabinitol właśnie w moczu?
Badanie moczu jest:
- nieinwazyjne,
- łatwe do wykonania,
- wygodne dla pacjenta,
- odpowiednie do monitorowania zmian poziomu metabolitu w czasie.
Oznaczanie D-arabinitolu w moczu stosowane jest od wielu lat w badaniach naukowych i diagnostyce laboratoryjnej jako jedna z metod oceny aktywności Candida.
Jak wygląda badanie D-arabinitolu?
Badanie wykonywane jest z próbki moczu pobranej samodzielnie przez pacjenta. Materiał trafia do laboratorium, gdzie stężenie D-arabinitolu oznaczane jest metodą chromatografii gazowej sprzężonej ze spektrometrią mas (GC-MS), uznawaną za jedną z najbardziej precyzyjnych metod analitycznych.
Wynik zawiera:
- ilościowe oznaczenie D-arabinitolu,
- zakres referencyjny,
- opis interpretacyjny pomagający zrozumieć otrzymany rezultat.
D-arabinitol a badania mikrobiologiczne – czym się różnią?
Badanie D-arabinitolu oraz badania mikrobiologiczne odpowiadają na różne pytania diagnostyczne.
- ocenia metabolit produkowany przez drożdżaki,
- dostarcza informacji o ich aktywności metabolicznej,
- jest badaniem pośrednim.
Badanie mikrobiologiczne kału:
- pozwala wykryć obecność grzybów,
- umożliwia ocenę ich liczebności,
- może identyfikować konkretne gatunki Candida i innych grzybów.
W wielu przypadkach oba badania mogą wzajemnie się uzupełniać.
Podsumowanie
D-arabinitol jest metabolitem wytwarzanym przez drożdżaki z rodzaju Candida i od wielu lat znajduje zastosowanie jako pomocniczy marker laboratoryjny. Oznaczenie jego stężenia w moczu może stanowić wartościowe uzupełnienie diagnostyki osób z podejrzeniem zaburzeń mikrobioty jelitowej oraz zwiększonej aktywności drożdżaków. Należy jednak pamiętać, że wynik badania powinien być zawsze interpretowany łącznie z objawami klinicznymi oraz wynikami innych badań, ponieważ sam poziom D-arabinitolu nie pozwala na rozpoznanie kandydozy.
Bibliografia
- Ellis M, Al-Ramadi B, Finkelman M, Hedström U. Assessment of the clinical utility of serial β-D-glucan concentrations, mannan antigen, and Candida metabolite assays in the diagnosis and therapeutic monitoring of invasive candidiasis. Aliment Pharmacol Ther. 1999.
- Koga-Ito CY, Lyon JP, Vidotto V, de Resende MA. D-arabinitol as a biomarker for invasive candidiasis – analytical methods and clinical application. Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis. 2015.
- Yeo SF et al. D-arabinitol/creatinine ratios as diagnostic and prognostic markers of candidaemia. Clinical Microbiology and Infection. 1994.
- Shaw W. Increased urinary arabinose and Candida metabolites in children with autism and changes following antifungal therapy. North American Journal of Medical Sciences.
- Christensson B. Arabinitol as a marker of invasive Candida infection. Lund University. Doctoral Thesis.
- Kiehn TE, Bernard EM, Gold JW, Armstrong D. Candidiasis: detection by assay of D-arabinitol in serum and urine. Clin Infect Dis. PMID: 7625421.
Artykuł nie stanowi porady lekarskiej.