Zonulina w kale to badanie, które jest sugerowane jako element oceny funkcji bariery jelitowe. Zonulina jest białkiem związanym z regulacją połączeń między komórkami nabłonka jelitowego, tzw. połączeń ścisłych (tight junctions). Zainteresowanie tym markerem wynika z jego potencjalnego związku z przepuszczalnością jelit.
Kiedy warto rozważyć badanie zonuliny w kale? Co może oznaczać podwyższony wynik tego markera i czy badanie pozwala ropoznać tzw. "nieszczelne jelito"?
Czym jest zonulina?
Zonulina jest białkiem uczestniczącym w regulacji przepuszczalności bariery jelitowej. Barierę jelitową tworzą m.in. komórki nabłonka jelitowego oraz połączenia ścisłe znajdujące się między nimi. Ich prawidłowe funkcjonowanie pomaga kontrolować, jakie substancje mogą przechodzić z wnętrza jelita do organizmu.
Zonulina została opisana jako regulator połączeń ścisłych. Jej działanie wiąże się z przejściowym rozluźnieniem tych połączeń, co może wpływać na przepuszczalność nabłonka jelitowego.
Właśnie dlatego zonulina jest badana jako potencjalny marker związany z przepuszczalnością jelitową.
Kiedy wykonać badanie zonuliny w kale?
Nie istnieje jedna lista objawów, przy których wykonanie badania zonuliny jest obowiązkowe. Badanie może być rozważane jako element szerszej oceny funkcji bariery jelitowej, szczególnie gdy występują przewlekłe lub nawracające dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego i potrzebne jest poszerzenie diagnostyki.
Do sytuacji, w których można rozważyć oznaczenie zonuliny, należą m.in.:
- nawracające dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego,
- przewlekłe wzdęcia i uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej,
- zaburzenia rytmu wypróżnień,
- podejrzenie zaburzeń funkcjonowania bariery jelitowej,
- diagnostyka wymagająca szerszej oceny funkcjonowania przewodu pokarmowego,
- monitorowanie wybranego parametru w ramach prowadzonej wcześniej diagnostyki, jeśli takie oznaczenie zaleci specjalista.
Samo występowanie tych objawów nie oznacza jednak, że przyczyną jest zwiększona przepuszczalność jelit. Dolegliwości jelitowe są nieswoiste i mogą mieć wiele różnych przyczyn, dlatego wynik badania zonuliny nie powinien być interpretowany w oderwaniu od pozostałej diagnostyki.
Co oznacza podwyższona zonulina w kale?
Podwyższony poziom zonuliny może wskazywać na możliwość zaburzeń funkcjonowania bariery jelitowej, w tym zwiększonej przepuszczalności jelit, dlatego warto uwzględnić go w szerszej ocenie stanu przewodu pokarmowego. Nie oznacza jednak automatycznie, że występuje tzw. „nieszczelne jelito” ani nie wskazuje samodzielnie na konkretną chorobę.
Zonulina jest jednym z parametrów, które mogą dostarczyć dodatkowych informacji o funkcjonowaniu bariery jelitowej. Jej wynik powinien być analizowany łącznie z występującymi objawami, wywiadem oraz wynikami innych badań, aby uzyskać pełniejszy obraz stanu przewodu pokarmowego.
Czy badanie zonuliny wykrywa „nieszczelne jelito”?
Określenie „nieszczelne jelito” jest często używane w odniesieniu do zwiększonej przepuszczalności bariery jelitowej. Nie jest to jednak samodzielna jednostka chorobowa, którą można potwierdzić jednym badaniem.
Badanie zonuliny może dostarczyć istotnych informacji związanych z funkcjonowaniem bariery jelitowej. Podwyższony poziom zonuliny może sugerować możliwość zwiększonej przepuszczalności jelit, jednak sam wynik nie przesądza o jej występowaniu. Dlatego oznaczenie zonuliny powinno być rozpatrywane w szerszym kontekście – razem z objawami, wywiadem oraz wynikami innych badań.
Warto również pamiętać, że dostępne metody oznaczania zonuliny mają swoje ograniczenia, a wyniku nie należy utożsamiać bezpośrednio z pomiarem rzeczywistej przepuszczalności jelit. Zonulina jest więc wartościowym elementem szerszej oceny bariery jelitowej, ale nie powinna być traktowana jako jedyny wyznacznik jej funkcjonowania.
Czy warto zbadać zonulinę przy problemach jelitowych?
To, czy warto wykonać badanie zonuliny, zależy przede wszystkim od występujących objawów oraz celu diagnostycznego. Zonulina może być jednym z parametrów uwzględnianych przy ocenie funkcjonowania bariery jelitowej, szczególnie gdy występują nawracające lub przewlekłe dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak wzdęcia, bóle brzucha, biegunki, zaparcia czy zaburzenia rytmu wypróżnień.
W zależności od objawów warto rozważyć również inne badania, które pozwalają ocenić różne aspekty funkcjonowania przewodu pokarmowego. Mogą to być m.in. badania mikrobioty jelitowej, kalprotektyna w kale, badania w kierunku pasożytów czy diagnostyka celiakii. Dobór badań powinien być uzależniony od objawów i indywidualnej sytuacji.
Bibliografia:
-
Fasano A. Intestinal Permeability and its Regulation by Zonulin: Diagnostic and Therapeutic Implications. Clinical Gastroenterology and Hepatology. 2012;10(10):1096–1100. PubMed Central (PMC)
-
Sturgeon C., Fasano A. Zonulin, a Regulator of Epithelial and Endothelial Barrier Functions, and Its Involvement in Chronic Inflammatory Diseases. Tissue Barriers. 2016;4(4):e1256766.
— źródło dotyczące roli zonuliny w regulacji połączeń ścisłych i bariery jelitowej. PubMed Central (PMC) -
Camilleri M. i wsp. Fecal and Circulating Biomarkers for the Non-Invasive Assessment of Intestinal Permeability. Nutrients. 2023;15(9):2147.
— przegląd dotyczący markerów przepuszczalności jelit, w tym zonuliny w kale i krwi, oraz ograniczeń dostępnych metod oznaczania. PubMed Central (PMC) -
Fasano A. i wsp. The Intestinal Barrier and Current Techniques for the Assessment of Gut Permeability. Frontiers in Immunology. 2020;11:130.
— przegląd funkcjonowania bariery jelitowej oraz metod jej oceny, w tym oznaczania zonuliny.
Artykuł nie stanowi porady medycznej.